Ergonomi

Ergonomi

Ergonomi tanımı, temel kavramları,
İşin insana uyumu,
İş fizyolojisi ve biyomekanik
Antropometri ve çalışma ortamı tasarımı
Çalışma alanlarında ergonomik risk etmenleri
Ergonomik çalışma ekipmanları
Çalışma süresince gereken egzersizler İlgili mevzuat
ERGONOMİNİN TANIMI
Ergonomi;
araç, gereç ve makinelerin insan tarafından maksimum konfor emniyet ve temkinlikle kullanılabilmesi için gerekli olan ve insanların bilimsel özelliklerine ait bilgilerin toplamıdır.
Ergonomistler iş sistemlerini yeniden inceleyip, sistemdeki iş streslerini minimize etmeye uğraşırlar. Ergonomi prensipleri aşağıdaki alanlarda uygulanır;
1.Dizayn etme, değişiklik yapma, düzenleme yapma, yüksek ürün prodüktivitesi, iş yaşamı ve ürün kalitesini arttırmak için ekipmanların bakımında,
2.Kolay ve hızlı işlem, servis ve bakım için iş alanlarının dizaynında,
3.Operatörler ve makineler arasındaki görev tahsisatını içeren iş metodlarının düzeninde,
4.Yüksek prodüktivite ve işçile rin güvenliği için işyerlerindeki fiziksel faktörlerin (sıcak, soğuk, gürültü, nem, aydınlatma, titreşim) kontrolünde.
İşyerlerindeki stres faktörleri ise şunlardır;
İşyerlerinde kullanılan araç-gereçlerin miktarı ve karmaşıklığı,
Yapay çevre koşulları (gürültü, titreşim, zehirli materyaller, vs.)
Kalp frekansı:
Bu yolla işçinin i
ş
için harcadığı enerji miktarı yanında vücut organlarının kalp
seviyesinde yüksekliği, çeşitli adale gruplarının gerilmeleri ve hidrodinamik kurallara göre kalbin
en uç noktadaki hücrelere kadar kan pompalama sırasında kan damarlarının i
ş
yüzlerine yüklenen basınç
konusunda da yararlı bilgiler alınır.
Elektromyografi:
Elektromyografi metodu ile kasların gerilme dereceleri tespit edilerek, yorulma
belirtileri
objektif olarak saptanabilir. Fakat bu metotla işçinin iş duruşuna destek sağlayan (katılan) tüm adalelerin
yorulma durumlarını tespit etmek mümkün değildir.
Sübjektif Kriterler:
Yapılan işin sübjektif yönü çok önemlidir. İşçi zevkle yaptığı t
ehlikesiz bir iş karşısında
kendinden emin ve rahattır. Tehlikeli kirli işler işçide ü
rkeklik ve huzursuzluk yaratır.
İŞ DURUŞUNU BELİRLEYEN FAKTÖRLER
Görüş şartlan:
Yapılacak işin detaylarının inceliği göz
iş mesafesini tayin ederisin baş ve göz eksenini
n normal
doğrultusunda bulunması gerekir. İş, işçinin ufak baş ve göz hareketleri ile görebileceği bir konumda bulunmalı.
Vücudun işe göre durum alması:
Bazı hassas ince işler genellikle bedensel hareketten ziyade vücudun belirli
bir pozisyonda sabit tutul
masını gerektirir. İş hassaslaştıkça vü
cut ekseni işe karşıdan ve
yatkınlıkta olmalı.
işe kuvvet uygulanması:
Kumanda kollarının karşı direnci, aletlerin ve yer değiştirme zorunluluğu olan
malzemelerin ağırlığı dolayısıyla işçi tarafından uygulanacak kuvve
tin miktar seviyesi ve yönü işe uygun şekilde
düzenlenmeli, Vücut dengesi bozulmamak.
iş mahallinin düzenlenmesi:
iş yapılan tezgah ya da montaj masasında çalışma düzeni, malzeme makine ve
aletlerin durumu iş durumuna ve işlem sırasına uygun düzenlenmeli.
işin temposu:
işin gereğine uygun olmalıdır.
Duruş düzenlenirken vücut dengeli olmalı,
Dolaşım sistemi zorlanmamak ve iş duruşu sık sık değiştirilmelidir.
Yani işçi bazen oturarak bazen ayakta çalışabilmelidir.
Hareketler kuvvetle değil, insanın yapısına uygun yumuşak bir esneklikle yapılmalıdır.
Bunun için dikey hareketler yerine yatay,
Doğrusal hareketler yerine devirli,
İçten dışa değil dıştan içe,
İtme yerine çekme hareketleri tercih edilmeli.
Lüzumsuz hareketler ekarte edilmeli,
Zorunlu hareketler en aza indirilmeli, bunun için;
birkaç parçanın bir defada alınıp kullanılmasını sağlayan düzen geliştirilmeli, malzemeyi işleme durumunda tutacak taşıyıcı ya da mengene kullanılmalı.
işin en kısa yoldan ve devamlı olarak yapılması çareleri aranmalı.
Yapılacak işe uygun ve en az miktarda kas ya da kas grubu kullanmalıdır.
Bu nedenle ergonomist bu gibi durumlarda deneyim görgü ve bilgilerine dayanarak en uygun çözüm yollarını
arayıp bulmak durumundadır.
Mental ve fiziksel iş yükü.
Ergonomi uygulamalarının sonuçları ise şöyledir;
Yapılan işin, işçilerin bedenleri ve performansları üzerindeki etkilerinin anlaşılması,
İşin, işçi üzerindeki uzun dönemli potansiyel veya kümülatif etkilerini önceden tahmin etmek,
Bir işin yapılması için iş yerinin ve/veya araçlarının, işçilere uygunluğunun saptanması,
Prodüktivitenin geliştirilmesi ve işçilerin refahının sağlanmasında “personelin göreve uyması” veya”görevin personele u
yması” yolunun optimal olanının seçimi.
Bu tarz bir girişimin sonucunda, işçi kapasitesi ve işin gerektirdikleri arasında iyi bir uygunluk sağlanabilir.
ERGONOMİNİN ENDÜSTRİ MÜHENDİSLİKTEKİ YERİ
Bu yüzden eğer bir mühendis, mühendislik dışı faktörleri (veya bir psikolog, psikolojik olmayan faktörleri) gözardı ederse yapılan değerlendirmeler kısa dönemli olacaktır.
İşortamı insan-makine sistemlerinin “makine” bölümüne indirgenemez. Çünkü işi koşullandıran, kuşkusuz, her zaman çevre sıcaklığı ve gürültü, oturma yerlerinin biçimi ve bedenin sıkıntılı konumu, işaretlerin ve kumanda öğelerinin düzenlenişidir. Bütün bu çözümleme konuları ile ergonomi uğraşır. Ayrıca işi koşullandıran etkenlere; işin bölünmesi, görevlerin küçük parçalara ayrılması, ara dinlenme sayısı ve süresi, yönergelerin sayısı ya da çokluğu, yapılan işin sonuçlarını bilme ya da bilmeme, yapılan işle alınana ücret arasındaki ilişki, vb. eklenebilir.
İŞTE DURUŞ ŞEKLİ
(İŞ POZİSYONU)
İş pozisyonu çalışırken vücudun hareketli uzuvlarının aldığı duruş şeklidir.
İş karşısında duruş şekli, vücut çatısını teşkil eden uzuvların bir bütün halinde ve birbirine destek olacak şekilde işin gereği olan pozisyonda durum almasıdır. Bu duruş vücudun çevreden aldığı uyarılar ve işe hazırlanış hareketleri ile bir bütün teşkil
eder.
İşin başından sonuna kadar mekan içinde vuku bulan hareketler ve tavırlar fiziki faaliyetin temelini
oluşturur. İş duruşu bir taraftan insan vücudunun anotomik ve fizyolojik karakteristiklerine, özel denge kurallarına, fizik ve Bio
mekanik kanunlara tabi iken, diğer taraftan kişinin yapacağı işlemlere bağlıdır.
UYGUN DURUŞ KRİTERLERİ
“Enerji harcama açısından”
işçinin iş başında belirli bir pozisyonda durma zorunluluğu nedeni ile harcanan ek enerji, o işin ağırlık ve yoruculuğu
hakkında her zaman kesin bir fikir vermez.
Reklamlar